کمبود کدام ویتامین باعث فرورفتگی ناخن میشود؟
تایید شده توسط : دکتر بهزاد
تاریخ بروزرسانی 1405.04.31
کمبود کدام ویتامین باعث فرورفتگی ناخن میشود؟ در بیشتر موارد، ناخن قاشقی یا فرورفته با کمبود آهن ارتباط دارد؛ اما کمبود برخی از انواع مکمل ویتامین مثل A، D، C و ویتامینهای گروه B نیز میتواند سلامت و رشد طبیعی ناخن را مختل کرده و در بروز یا تشدید این عارضه نقش داشته باشد. البته فرورفتگی ناخن در بعضی اوقات ناشی از مشکلات تغذیهای بوده و گاهی بیماریهای زمینهای یا عوامل دیگری مثل دیابت، پیری و … باعث ایجاد آن میشوند.
علت فرورفتگی ناخن چیست؟ ویتامینهای تاثیرگذار
فرورفتگی یا قاشقی شدن ناخنها زمانی ایجاد میشود که شکل طبیعی صفحه ناخن تغییر کرده و بخش مرکزی آن به سمت داخل فرو برود. این تغییر میتواند نشانه کمبود برخی مواد مغذی و مصرف کم مکمل مواد معدنی و غذایی، بیماریهای زمینهای یا عوامل محیطی باشد و نباید نادیده گرفته شود. در ادامه توضیح میدهیم مهمترین دلایل فرورفتگی ناخن چیست و هر یک چگونه بر سلامت ناخنها تاثیر میگذارند.
1. کمبود آهن
کمبود آهن جزو شایعترین علت ایجاد ناخن قاشقی یا فرورفته است. زمانی که بدن آهن کافی دریافت نکند، اکسیژنرسانی به بافتها کاهش مییابد و رشد طبیعی ناخنها دچار اختلال میشود. در این شرایط، ناخنها بهتدریج نازک شده و ممکن است حالت فرورفته یا قاشقی پیدا کنند. اگر این تغییر همراه با خستگی، رنگپریدگی یا تنگی نفس باشد، انجام آزمایش خون برای بررسی کمخونی و همچنین مصرف مکمل آهن تجویز شده از سمت پزشک، توصیه میشود.
کمبود ویتامینها
کمبود برخی ویتامینها میتواند سلامت و استحکام ناخنها را تحت تاثیر قرار دهد و در مواردی باعث نازک شدن، شکنندگی یا فرورفتگی آنها شود؛ در این صورت مصرف برخی مکمل مولتی ویتامین ضروری میگردد. در ادامه، مهمترین ویتامینهای موثر بر سلامت ناخن را بررسی میکنیم.
2. ویتامینهای گروه B (به ویژه B12 و بیوتین)
ویتامینهای گروه B نقش مهمی در رشد سلولها و حفظ سلامت ناخن دارند. کمبود ویتامین B12 میتواند با تغییر شکل، شکنندگی و در برخی افراد فرورفتگی ناخن همراه شود، بهویژه اگر دچار کم بودن خون نیز بوده باشید. همچنین بیوتین (ویتامین B7) در تقویت ساختار کراتین ناخن موثر است و کمبود آن احتمال نازک و ضعیف شدن ناخنها را افزایش میدهد؛ در نتیجه شما با استفاده از انواع مکمل مولتی ویتامین ب، میتوانید تا حد زیادی از این مشکل جلوگیری کنید.
3. ویتامین C
ویتامین C برای تولید کلاژن و حفظ استحکام بافتهای بدن ضروری است. کاهش این ویتامین ممکن است باعث ضعیف شدن بستر ناخن و افزایش شکنندگی آن شود. علاوه بر این، ویتامین C به جذب بهتر آهن کمک میکند و کمبود آن میتواند بهصورت غیرمستقیم احتمال ایجاد ناخن قاشقی ناشی از فقر آهن را افزایش دهد. در نتیجه، بهتر است خوردن مکمل مواد غذایی و قرص جوشان را از یاد نبرید و توجه داشته باشید که بهترین زمان مصرف قرص جوشان مولتی ویتامین C، در صبح زود همراه با خوردن صبحانه میباشد.
4. ویتامین D
ویتامین D در حفظ سلامت استخوانها و رشد طبیعی ناخنها نقش دارد. کمبود این ویتامین بیشتر باعث شکنندگی و رشد نامناسب ناخنها میشود و بهتنهایی علت اصلی فرورفتگی ناخن نیست؛ اما اگر با سایر کمبودهای تغذیهای همراه شود، میتواند در بروز مشکلات ناخن نقش داشته باشد.
5. ویتامین A
ویتامین A به رشد و ترمیم سلولهای پوست و ناخن کمک میکند. کمبود این ویتامین ممکن است باعث خشکی، شکنندگی و کاهش کیفیت ناخنها شود. البته مصرف بیش از حد ویتامین A نیز میتواند سلامت ناخن را تحت تاثیر قرار دهد؛ بنابراین دریافت متعادل آن اهمیت زیادی دارد.
دلایل دیگر ایجاد ناخن قاشقی یا فرورفته ناخن
علاوه بر کمبود آهن و ویتامینها، برخی بیماریها و شرایط جسمی نیز میتوانند باعث تغییر شکل ناخن و ایجاد حالت قاشقی یا فرورفتگی شوند. این عوامل معمولا با علائم دیگری در بدن همراه هستند و بررسی آنها به تشخیص علت اصلی کمک میکند. در ادامه مهمترین دلایل دیگر فرورفتگی ناخن را بررسی میکنیم.
7. بیماریهای خودایمنی
برخی بیماریهای خودایمنی با حمله سیستم ایمنی به بافتهای سالم بدن، بر رشد و سلامت ناخنها نیز اثر میگذارند. این بیماریها میتوانند باعث تغییر شکل، ایجاد فرورفتگی یا شکنندگی ناخن شوند. در صورت مشاهده این علائم همراه با مشکلات پوستی، درد مفاصل یا علائم عمومی دیگر، به پزشک مراجعه کنید.
8. عوامل زیستمحیطی
قرار گرفتن مداوم ناخنها در معرض مواد شیمیایی، شویندههای قوی، رطوبت زیاد یا تغییرات شدید دما میتواند ساختار ناخن را ضعیف کند. همچنین تماس طولانیمدت با این عوامل، احتمال نازک شدن و تغییر فرم آنها را افزایش میدهد. استفاده از دستکش هنگام کار با مواد شوینده و مراقبت صحیح از ناخنها نیز میتواند از بروز این مشکلات جلوگیری کند.
9. عوامل ژنتیکی
در برخی افراد، فرورفتگی یا قاشقی شدن ناخنها ریشه ژنتیکی دارد و از دوران کودکی یا در چند عضو خانواده مشاهده میشود. در این شرایط، معمولا تغییر شکل ناخن با بیماری یا کمبود تغذیهای ارتباطی ندارد. با این حال، پزشک باید ابتدا سایر علل احتمالی را در شما بررسی کند تا از نبود بیماریهای زمینهای مطمئن شوید.
10. پیری
با افزایش سن، رشد ناخنها کندتر میشود و ساختار آنها استحکام سابق را ندارد. به همین دلیل ممکن است ناخنها نازک، شکننده یا کمی فرورفته شوند. این تغییرات معمولا تدریجی هستند و در بسیاری از سالمندان زخ میدهند.
11. کمآبی بدن
کمبود آب کافی در بدن میتواند باعث خشکی و ضعف ناخنها شود. ناخنهای کمآب بیشتر مستعد ترکخوردگی و تغییر شکل هستند و در برخی افراد حالت فرورفتگی پیدا میکنند. نوشیدن آب کافی و حفظ رطوبت بدن به سلامت ناخن کمک میکند.
12. پسوریازیس
پسوریازیس یک بیماری التهابی پوستی است که میتواند سلامت ناخنها را نیز درگیر کند. در این بیماری ممکن است فرورفتگیهای ریز، تغییر رنگ، ضخیم شدن یا جدا شدن ناخن از بستر آن دیده شود.
13. ضربه به ناخن
آسیبهای مکرر یا ضربه مستقیم به ناخن میتواند رشد طبیعی آن را مختل کند. این مشکل در افرادی که با دست کار میکنند یا عادت به فشار دادن و کندن ناخن دارند بیشتر است.
14. آرتروز
برخی از انواع آرتروز، بهویژه بیماریهای التهابی مفاصل، میتوانند بر بافتهای اطراف ناخن اثر بگذارند. در نتیجه ممکن است تغییراتی مانند شکنندگی یا فرورفتگی ناخن ایجاد شود. این علائم معمولا همراه با درد و التهاب مفاصل دیده میشوند.
15. دیابت
دیابت با اختلال در گردش خون و ترمیم بافتها میتواند سلامت ناخنها را تحت تاثیر قرار دهد. افراد مبتلا به دیابت ممکن است ناخنهای ضعیف، شکننده یا تغییر شکل یافته داشته باشند و کنترل مناسب قند خون نقش مهمی در پیشگیری از این مشکلات دارد.
16. اختلالات تیروئید
کمکاری یا پرکاری تیروئید میتواند باعث تغییر در رشد ناخنها شود. وجود علائمی مانند خستگی، تغییر وزن یا حساسیت به سرما و گرما میتواند به تشخیص این بیماری کمک کند.
17. پدیده رینود
در پدیده رینود، جریان خون انگشتان در اثر سرما یا استرس کاهش پیدا میکند. کاهش خونرسانی طولانیمدت میتواند بر رشد و سلامت ناخن اثر بگذارد و در برخی موارد باعث تغییر شکل آن شود.
18. بیماری سلیاک
سلیاک باعث اختلال در جذب مواد مغذی از روده میشود؛ در نتیجه کمبود آهن، ویتامینها و سایر مواد ضروری ممکن است ایجاد گردد و سلامت ناخنها تحت تاثیر قرار گیرد و باعث فرورفتگی ناخن شود.
19. مشکلات قلبی عروقی
بعضی بیماریهای قلبی و عروقی با کاهش اکسیژنرسانی و اختلال در گردش خون همراه هستند. این وضعیت میتواند رشد طبیعی ناخن را مختل کند و در مواردی باعث تغییر شکل یا فرورفتگی آن شود. اگر تغییرات ناخن همراه با تنگی نفس، خستگی شدید یا ورم پاها باشد، مراجعه به پزشک حتما واجب است.
علائم قاشقی شدن ناخنها چیست؟
قاشقی شدن ناخنها معمولا بهتدریج ایجاد میشود و در مراحل اولیه ممکن است تنها با تغییر جزئی در شکل ناخن همراه باشد. با پیشرفت این عارضه، علائم واضح میشوند و گاهی نشاندهنده وجود یک بیماری (کویلونیشیا) یا کمبود تغذیهای هستند. مهمترین علائم قاشقی شدن ناخن را در ادامه اشاره میکنیم.
- فرورفتگی بخش مرکزی ناخن و ایجاد حالت قاشقی
- نازک و شکننده شدن ناخنها
- لبههای ناخن که به سمت بالا خم میشوند
- کاهش استحکام ناخن و شکستن آسان آن
- تغییر رنگ ناخن یا کدر شدن سطح آن
- رشد کند ناخن نسبت به حالت طبیعی
فرورفتگی ناخنها در چه افرادی شایعتر است؟
اگرچه فرورفتگی ناخن ممکن است در هر فردی ایجاد شود، اما برخی افراد به دلیل شرایط جسمی، تغذیه یا بیماریهای زمینهای بیشتر در معرض این مشکل قرار دارند. شناخت این گروهها میتواند به تشخیص زودهنگام و پیشگیری از پیشرفت عارضه کمک کند.
- افراد مبتلا به کمخونی ناشی از فقر آهن
- افرادی که دچار کمبود ویتامینهای ضروری هستند.
- بیماران مبتلا به بیماریهای خودایمنی یا اختلالات تیروئید
- افراد مبتلا به دیابت یا بیماریهای قلبی عروقی
- سالمندان به دلیل تغییرات طبیعی ناشی از افزایش سن
- افرادی که بهطور مداوم با مواد شیمیایی یا شویندههای قوی کار میکنند.
- کسانی که سابقه خانوادگی ناخن قاشقی یا فرورفته دارند.
- افراد مبتلا به بیماری سلیاک یا سایر اختلالات جذب مواد مغذی
اگرچه همه موارد فرورفتگی ناخن قابل پیشگیری نیستند، اما رعایت چند نکته ساده میتواند احتمال بروز این عارضه را کاهش دهد و به حفظ سلامت ناخنها کمک کند. در ادامه به بررسی این موارد میپردازیم.
- رژیم غذایی متعادل و سرشار از آهن، پروتئین و ویتامینهای ضروری داشته باشید.
- در صورت تشخیص پزشک، کمبود آهن یا ویتامینها را با مکملهای مناسب درمان کنید.
- هنگام کار با مواد شوینده و شیمیایی از دستکش استفاده کنید.
- از وارد شدن ضربه مکرر به ناخنها جلوگیری کنید.
- آب کافی بنوشید تا از خشکی و شکنندگی ناخنها پیشگیری شود.
- بیماریهایی مانند دیابت، اختلالات تیروئید و پسوریازیس را بهخوبی کنترل کنید.
- از کندن یا جویدن ناخنها خودداری کنید؛ زیرا این عادت به صفحه ناخن آسیب میرساند.
- در صورت مشاهده تغییرات غیرطبیعی در ناخنها، برای تشخیص علت به پزشک مراجعه کنید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
فرورفتگی ناخن همیشه نشانه یک مشکل جدی نیست، اما اگر این تغییر بدون علت مشخص ایجاد شود یا با علائم دیگری همراه باشد، بهتر است توسط پزشک بررسی شود. اگر با مواردی که در زیر به آن اشاره کردیم روبرو شدید، حتما به یک پزشک متخصص مراجعه کنید.
- فرورفتگی ناخن بدون سابقه ضربه یا آسیب ایجاد شده باشد.
- تغییر شکل ناخن در چند انگشت بهطور همزمان مشاهده شود.
- علائمی مانند خستگی، رنگپریدگی، تنگی نفس یا ضعف عمومی نیز وجود داشته باشد.
- ناخنها علاوه بر فرورفتگی، دچار تغییر رنگ، ضخیم شدن یا جدا شدن از بستر ناخن شوند.
- با وجود رعایت تغذیه مناسب و مراقبت از ناخنها، مشکل برطرف نشود یا شدت پیدا کند.
- سابقه بیماریهایی مانند دیابت، اختلالات تیروئید، سلیاک یا بیماریهای خودایمنی وجود داشته باشد.
نتیجه گیری؛ کمبود کدام ویتامین باعث فرورفتگی ناخن میشود؟
کمبود کدام ویتامین باعث فرورفتگی ناخن میشود؟ اگرچه شایعترین علت ناخن قاشقی کمبود آهن است، اما کمبود ویتامینهای گروه B، ویتامین C، D و A نیز میتواند در ایجاد یا تشدید این عارضه نقش داشته باشد. علاوه بر کمبودهای تغذیهای، بیماریهایی مانند دیابت، پسوریازیس، اختلالات تیروئید، سلیاک و بیماریهای خودایمنی نیز از دلایل فرورفتگی ناخن هستند. تغذیه مناسب، تامین ویتامینها و آهن موردنیاز و درمان بیماریهای زمینهای، مهمترین راههای پیشگیری از این مشکل محسوب میشوند. در صورت تداوم یا همراه شدن این عارضه با علائمی مانند خستگی و رنگپریدگی، بهتر است برای تشخیص دقیق و درمان مناسب به پزشک مراجعه کنید. داروخانه دکتر بهزاد مشهد با ارائه بهترین مکملهای ویتامین و مواد مغذی، بهترین انتخاب برای جلوگیری از بروز بیماریهای پوست، ناخن و مو خواهد بود.
سوالات متداول؛ علت قاشقی شدن ناخن
آیا مصرف خودسرانه مکملها میتواند فرورفتگی ناخن را درمان کند؟
خیر، مصرف مکمل بدون مشخص شدن علت مشکل همیشه مؤثر نیست و حتی در برخی موارد میتواند باعث دریافت بیش از حد بعضی ویتامینها شود. بهتر است ابتدا علت اصلی با بررسی پزشک مشخص شود.
چه مدت طول میکشد تا فرورفتگی ناخن برطرف شود؟
زمان بهبود به علت ایجاد مشکل و سرعت رشد ناخن بستگی دارد. حتی پس از درمان علت اصلی، ممکن است چند ماه زمان لازم باشد تا ناخن جدید بهطور کامل رشد کند.
برای درمان ناخن قاشقی چه ویتامینی مصرف کنیم؟
نوع مکمل مورد نیاز به علت ایجاد مشکل بستگی دارد. در صورت وجود کمبود، ویتامینهایی مانند گروه B، C، D و A میتوانند با تشخیص پزشک یا بررسی آزمایشها تأمین شوند.
آیا ناخن قاشقی نشانه بیماری خطرناکی است؟
در برخی موارد این تغییر شکل تنها به دلیل کمبود مواد مغذی یا آسیب ایجاد میشود، اما اگر همراه با علائمی مانند خستگی شدید، رنگپریدگی یا تغییرات گسترده در ناخنها باشد، ممکن است نشانه بیماری کویلونیشیا باشد و بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه شود.